آیین های محلی سنندج؛ از مراسم پیر شالیار تا رسم شال‌اندازی

سنندج، مرکز استان کردستان، مقصدی جذاب برای افرادی است که دوست دارند اصیل‌ترین آیین‌ها را در طبیعتی زیبا ببینند. در سفر به جاهای دیدنی سنندج می‌توانید آداب و رسوم مردم سنندج را از نزدیک ببینید و لذت ببرید. خوشبختانه مردم کردستان، هویت خود را در آداب و رسوم غنی، موسیقی، رقص و آیین‌های باستانی حفظ کرده‌اند و هنوز بسیاری از سنت‌های اصیل کردی، زنده و پویا هستند. در این مقاله از مجله گردشگری اقامت۲۴ همراه ما باشید تا با آیین‌های سنندج آشنا شوید.  

مراسم پیر شالیار

یکی از مهم‌ترین آیین‌های مردم سنندج، مراسم پیر شالیار است که در نزدیکی سنندج، روستای اورامان تخت برگزار می‌شود. این مراسم دو بار در سال یعنی نیمه زمستان و اواسط بهار به مدت سه روز برگزار می‌شود. مردم سنندج در این مراسم، لباس کردی می‌پوشند، می‌رقصند و نذری می‌دهند. یکی از زیبایی‌های مراسم پیر شالیار، دف‌نوازی مردم هنرمند این خطه است.

جشن انار

زمان برداشت انار که فرا می‌رسد، (معمولا در اواخر مهر یا اوایل آبان است)، کشاورزان و مردم در نقاط مختلف کردستان، جشن انار می‌گیرند و برنامه‌های زیر را اجرا می‌کنند:

• نمایشگاه محصولات مختلف انار
• مسابقه نقاشی و آشپزی
• اجرای موسیقی محلی

مراسم عروسی سنتی در سنندج

مراسم عروسی در سنندج، چند روز طول می‌کشد و پر از رنگ و آهنگ است. روز اول مراسم عروسی در سنندج، این طور است که مردم لباس‌های رنگارنگ کردی را می‌پوشند و با دستمال‌های رنگی،  می‌رقصند. در روز دوم عروسی، عروس لباس کردی می‌پوشد و به خانه داماد می‌رود. آیین‌های دیگر مراسم عروسی در سنندج شامل موارد زیر می‌شود:

• هدیه دادن طلا و پارچه‌های گران‌قیمت توسط خانواده داماد
• شیرینی‌خوران
• اجرای موسیقی محلی
• خواندن «هوره» و «سیاچمانه» (آواز محلی کردی) تا صبح

آیین مشعل گردانی

با شروع ماه اسفند، در حالی که هوا هم‌چنان سرد است، زنان و مردان مشعل به دست به کوه‌های نزدیک روستای پالنگان می‌روند و آیین مشعل‌گردانی را اجرا می‌کنند. این آیین با اجرای موسیقی محلی، شوروحال بیشتری می‌گیرد. آیین مشعل‌گردانی برگرفته از داستان کاوه آهنگر است که شعله‌ آتش را برافروخت و علیه ظلم و باطل قیام کرد.

مراسم دف‌نوازی و سماع کردی

ساز دف در سنندج مقدس است و مراسم دف‌نوازی در خانقاه‌های شهر (مانند خانقاه قتال بابا شیخ) هر هفته برگزار می‌شود. این مراسم با ذکر و سماع همراه است و مردم در حلقه‌های بزرگ، دست در دست هم می‌چرخند.

رسم «هه‌لپه‌رکی» در مراسم شادی و عزا

رقص دسته‌جمعی کردی (هه‌لپه‌رکێ) نه تنها در عروسی، بلکه در مراسم عزا هم اجرا می‌شود. این رقص در مراسم شادی با آهنگ تند و دستمال‌های رنگی و در عزا با آهنگ آهسته و بدون دستمال انجام می‌شود. این رقص نماد اتحاد و همدلی مردم کرد است.

آیین بوکه چویینه

بوکه چویینه، مراسم طلب باران است که به هنگام خشکسالی یا کم‌بارانی در یکی از توابع سنندج انجام می‌شود. در این آیین، دختران با پارچه و چوب، عروسک می‌سازند و بعد در کوچه‌ها با این عروسک‌ها شعر می‌خوانند و می‌چرخند. مردم نیز به این دختران، هدیه و خوراکی می‌دهند و روی عروسک‌ها آب می‌پاشند.

مراسم چهارشنبه‌سوری (چوارشمه اکومه)

در سنندج، چهارشنبه‌سوری یا «چوارشمه اکومه» (چهارشنبه کوتاه) با آتش‌افروزی بر بام‌ها و کوچه‌ها جشن گرفته می‌شود. مردم با پریدن از روی آتش، زاج‌سوزی (سوزاندن موم برای دفع چشم بد)، سفال‌شکنی (شکستن کوزه برای برآورده شدن آرزوها) و ریختن نان و نمک بیرون خانه برای گشایش رزق و روزی، زمستان را بدرقه می‌کنند.

مراسم شب یلدا (شه و چله)

شب چله یا «شه و چله» در سنندج با دورهمی خانوادگی در خانه پدری جشن گرفته می‌شود. مردم سنندج برای این شب، میوه‌ خشک‌ و شیرینی‌های محلی مانند کلوچه را آماده می‌کنند و هم‌چنین انواع دلمه را می‌پزند. داستان‌گویی، فال حافظ و بازی‌های سنتی مردم سنندج تا سحر ادامه دارد. این رسم نماد پیروزی نور بر تاریکی است و ریشه در اسطوره‌های میترایی دارد.

 آیین ماه رمضان و سحرخوانی (هلا گفتن)

در ماه رمضان، سنندجی‌ها با «هلا گفتن» یا سحرخوانی، همسایگان را با صدای بلند و طبل برای سحری بیدار می‌کنند. مردم سنندج برای سحری خود، غذاهایی مانند آش عدس، نان محلی و پنیر می‌خورند. هم‌چنین مردم این منطقه رسم دارند که مساجد را در ماه رمضان غبارروبی کنند.

رسم شال‌اندازی در عید فطر

در عید فطر، پس از نماز جماعت در مصلی‌ها، رسم «شال‌اندازی» در سنندج اجرا می‌شود؛ بزرگان فامیل، شال یا دستمال را بر شانه جوانان می‌اندازند و برای آن‌ها دعا می‌کنند. مردم سنندج در این عید، رسم دارند کارهای زیر را انجام دهند:

• دیدوبازدید
• پختن غذاهای سنتی مانند پلو با خلال بادام
• فطریه دادن
• عیادت از بیماران

در سنندج کجا اقامت کنیم؟

برای اقامت در سنندج می‌توانید سراغ هتل‌های مختلف از اقتصادی تا لوکس بروید. لیست زیر به شما کمک می‌کند تا برای رزرو هتل های سنندج راحت‌تر اقدام کنید.

• هتل شادی
• هتل دیاکو
• هتل ژین پلاس
• مهمانسرا جهانگردی سنندج

صحبت پایانی

در این مقاله تعدادی از مهم‌ترین آیین های سنندج را معرفی کردیم. آیین مردم سنندج در نوروز، چهارشنبه‌سوری، عید فطر، ماه رمضان و… برگزار می‌شود. با سفر به این منطقه می‌توانید شاهد زیباترین آیین‌ها و مراسم سنندج باشید. اگر از اهالی سنندج هستید و آیین معروف دیگری را می‌شناسید، حتما در قسمت نظرات بنویسید تا محتوای ارزشمند شما را به این مقاله اضافه کنیم.

سوالات متداول