خواجه ربیع کیست؟ معرفی آرامگاه خواجه ربیع مشهد

آرامگاه خواجه ربیع مشهد بنای تاریخی دوران صفویه است که هم از نظر زیارتی و هم از نظر معماری و تاریخی جایگاه والایی دارد. بنابراین نه تنها آرامگاه خواجه ربیع جزو مهم‌ترین مکان های مذهبی مشهد است بلکه از لحاظ نوع معماری که مربوط به شیخ بهایی است و هم ساختار و ظرافت اهمیت زیادی پیدا کرده است. در این مقاله از مجله گردشگری اقامت ۲۴ به معرفی کامل شخصیت خواجه ربیع، آرامگاه وی از تاریخچه تا معماری و افراد مشهور دفن شده خواهیم پرداخت. با ما همراه باشید.

خواجه ربیع کیست؟

خواجه ربیع از طایفه بنی اسد و ساکن کوفه بوده که نام کامل ایشان، ربیع بن خثیم اسدی ثوری کوفی شهرت دارد. همچنین روایت شده که از اصحاب پیامبر و از سرداران سپاه حضرت علی (ع) در جنگ صفین بوده است همچنین در اوایل خلافت حضرت علی (ع)، ولایت ری را داشت. خواجه ربیع در نیمه دوم قرن اول هجری قمری از عربستان به خراسان (شهر توس) مهاجرت کرد و در آنجا اقامت کردند که بین سال‌های ۶۱ تا ۶۳ وفات کردند. دلیل مهاجرت خواجه ربیع هم اختلاف ایشان با معاویه بود. همچنین بد نیست بدانید که امام رضا (ع) بعد از رسیدن به خراسان، قبر ایشان را زیارت کرده است.

آرامگاه خواجه ربیع کجاست؟

مقبره خواجه ربیع در قسمت شمال غربی استان خراسان رضوی، بزرگراه قائم انتهای بلوار و خیابان خواجه ربیع ۲۲، گنبد فیروزه‌ای زیبا و بزرگی خواهید دید که همان بقعه خواجه ربیع معروف مشهد است.

نحوه دسترسی به زیارتگاه خواجه ربیع

یک روش دسترسی از طریق تاکسی یا اتومبیل شخصی است که از طریق آدرس داده شده باید خودتان را به زیارت خواجه ربیع برسانید.

روش بعدی استفاده از پایانه‌های اتوبوسرانی است. اتوبوس‌های خط ۳۲، ۳۳، ۳۴، ۳۵ و ۳۸ بهترین گزینه برای رسیدن به آرامگاه هستند.

اگر هم قصد دارید با مترو خودتان را به آرامگاه و قبرستان خواجه ربیع مشهد برسانید، سوار خط ۴ مترو شوید. دقت کنید که ایستگاه مخصوص ندارد و باید بعد از آن خیلی زیاد پیاده‏‎روی کنید. ایستگاه‌های مترو کشف رود، طبرسی و فجر نزدیک‎ترین ایستگاه هستند اما حداقل یک ساعت پیاده‎روی دارند یا از این جا باید با تاکسی بروید.

لوکیشن آرمگاه خواجه ربیع مشهد روی نقشه

اطلاعات بازدید از آرامگاه خواجه ربیع مشهد

بازدید و زیارت از زیارتگاه خواجه ربیع مشهد به شکل ۲۴ ساعته و کاملا رایگان است. معمولا کسانی که به این آرامگاه مشرف می‌شوند بین ۱ تا ۲ ساعت زمان صرف می‌کنند با این حال بسته به اینکه قصد عکاسی داشته باشید یا خیر و بخواهید چقدر به زیارت و بازدید از معماری و قبرستان بپردازید شاید زمان کمتر و معمولا بیشتری نیاز داشته باشید.

بهترین زمان بازدید از آرامگاه خواجه ربیع مشهد

اگر منظور شما این است که بهترین زمان از نظر خلوت بودن آرامگاه خواجه ربیع چه موقعی است ما روزهای غیر تعطیل و بجز ایام آخر هفته یعنی پنج شنبه و جمعه را پیشنهاد می‌کنیم. اما از نظر آب‌وهوایی چون داخل شهر مشهد قرار گرفته بنابراین بهترین زمان زیارت آرامگاه خواجه ربیع همان بهترین زمان بازدید از مشهد است.

نکات بازدید از آرامگاه خواجه ربیع مشهد

برای بازدید و زیارت از آرامگاه خواجه ربیع به نکات زیر توجه داشته باشید:

• این مکان برای پیک نیک مناسب نیست و در واقع یک قبرستان محسوب می‌شود.
• در داخل آرامگاه اتاق نذورات هم وجود دارد که اگر نذر داشته باشید می‌توانید پرداخت کنید.
• برخی از حجره‌های آرامگاه محل اسکان قاریان قرآن است.
• با کمک راهنمای آرامستان می‌توانید آدرس دقیق افراد مشهور مدفون شده در آرامگاه را پیدا کنید و از قبرهای تاریخی بازدید نمایید.
• عکاسی با دوربین یا گوشی تلفن همراه از آرامگاه مانعی ندارد ولی برای مهدکودک که در زیرزمین باغ دوم (محل دفن نظامیان جنگ ظفار) قرار گرفته، عکاسی مجاز نیست.

تاریخچه آرامگاه خواجه ربیع مشهد

زمان ساخت آرامگاه خواجه ربیع مشهد، به اوایل قرن ۱۱ یعنی زمان شاه عباس اول بازمی‌گردد. شیخ بهایی دستور ساخت مقبره‌های آرامگاه را صادر کرده و پایه و اساس بنای کنونی مقبره خواجه ربیع توسط شاه عباس صفوی با سرپرستی یکی از سادات رضوی به نام میرزا افلغ گذاشته شده است.

روستایی که مقبره خواجه ربیع در آن ساخته شده، روستای حسین آباد خواجه ربیع است. در حال حاضر هم اداره و نگهداری این مقبره و آرامگاه بر عهده آستان قدس رضوی است.

فتحعلی خان قاجار، به عنوان یکی از بزرگان ایل قاجار و پدربزرگ آقامحمدخان قاجار، در سال ۱۱۳۹ هجری قمری در باغ خواجه ربیع کشته شده و پیکرش زیر گنبد آرامگاه خواجه ربیع به خاک سپرده شده است. برخی از روایات تاریخی گفته‌اند که نادرقلی شاه، نادرشاه بعدی (نه نادرشاه معروف)، دستور قتل این شخص را داده اما برخی منابع پژوهشی گفته‌اند که دستور قتل این شخص توسط شاه طهماسب دوم صفوی داده شده است.

ضمنا بد نیست بدانید که آرامگاه خواجه ربیع در سال ۱۳۱۰ به عنوان یکی از آثار ملی ایران با شماره ۱۴۲ به ثبت رسیده است. همچنین در برخی منابع گفته شده که بنای تاج محل هندوستان از معماری و طراحی این بنا الهام گرفته شده است اما هیچ سند تاریخی یا سفرنامه یا پژوهش معماری معتبری در این زمینه در دسترس نیست.

شاید شباهت‌هایی مثل گنبد، تقارن، پلان مرکزی و فضای آرامگاهی و نسبت با باغی که در وسط آن قرار دارد بین تاج محل و آرامگاه خواجه ربیع وجود داشته باشد که آن هم بخاطر قرارگیری در سنت معماری اسلامی/تیموری و صفوی/گورکانی است اما به معنی اینکه مستقیما از این بنا الهام گرفته شده باشد نیست.

معماری آرامگاه خواجه ربیع مشهد

مقبره خواجه ربیع در وسط باغ سرسبزی قرار گرفته که گنبد آن ۱۸ متر است و روی یک بنای ۴ ایوانی قرار گرفته است. گنبد آرامگاه خواجه ربیع دو پوششه است و برای کاشی‌کاری آن از کاشی‌های فیروزه‌ای استفاده شده و داخل آن هم با نقاشی طلایی رنگ تزیین شده است.

گنبد زیارتگاه خواجه ربیع، ۸ ضلعی است که ۴ ضلع آن، ۴ ایوان اصلی و ۴ ضلع دیگر آن ۸ حجره در دو طبقه تشکیل می‌دهد.

دو طرف ایوان اصلی هم اتاق‌های مربع شکلی ایجاد شده که در گوشه‌های شمال غربی و جنوب شرقی به سمت پشت بام راه پله دارد.

همانطور که گفتیم بخش درونی بنا با ضریح طلایی، کاشی به سبک معرق با نقوش هنری و گیاهی تزیین شده و همه نقوش هم به رنگ طلایی و اخرایی هستند. کاشی‌های داخل بنای خواجه ربیع از نوع کاشی زرین هستند که اکثر آنها در دوره صفوی ساخته شده‌اند. درون بنا دو کتیبه هم هستند که متن آنها توسط خوشنویس معروف عصر صفویه یعنی علیرضا عباسی نگاشته شده است.

افراد مشهور مدفون در خواجه ربیع

در آرامگاه و قبرستان خواجه ربیع مشهد علاوه بر خواجه ربیع که شخصیت اصلی است و فتحعلی خان قاجار، مشاهیر و افراد معروفی مثل حسین امینی که ادیب و شاعر مشهدی بوده، دکتر حسین خلیلی یزدی چهره ماندگار پزشکی، شیخ احمدکافی (روحانی و خطیب معروف معاصر و مؤسس مهدیه تهران) حجت الاسلام محمد حسن راستگو روحانی و مجری برنامه‌های کودک و نوجوان، پروفسور بولون پزشک بلژیکی مسلمان شده قرار دارد که پزشک آیت الله میلانی بوده است. خود آیت الله میلانی در رواق دارالشکر حرم رضوی است و پزشک ایشان در قبرستان خواجه ربیع دفن شده است.

جاهای دیدنی نزدیک آرامگاه خواجه ربیع مشهد

بعد از بازدید و زیارت یکی دو ساعته در آرامگاه خواجه ربیع مشهد نوبت به بازدید از سایر جاهای دیدنی مشهد می‌رسد که فاصله نه چندان دوری با بقعه خواجه ربیع دارند که در لیست زیر قابل مشاهده است:

• آرامگاه نادرشاه افشار
• حرم امام رضا
• مسجد گوهرشاد
• آرامگاه پیر پالاندوز
• گنبد خشتی مشهد
• بازار رضا
• خانه تاریخی داروغه
• پارک ملت مشهد
• پارک کوهسنگی
• آرامگاه فردوسی

رستوران‌های نزدیک آرامگاه خواجه ربیع مشهد

اگر بعد از بازدید و زیارت آرامگاه خواجه ربیع قصد داشتید در جایی غذا سرو کنید و نمی‌خواستید برای ناهار به هتل برگردید، بهترین گزینه رستوران‌های نزدیک هستند. ما در ادامه لیستی از رستوران های مشهد را گذاشته‌ایم که علاوه بر نزدیکی به این آرامگاه، تا زمان نگارش مطلب امتیاز خوبی هم از مراجعه‌کنندگان قبلی دریافت کرده‌اند:

• رستوران خانی
• کباب زغالی آراز
• رستوران پسران کریم
• رستوران ناز خاتون
• رستوران خسروی
• رستوران خلیفه
• کافه رستوران جمان لانژ
• کافه رستوران لیان

مراکز خرید نزدیک آرامگاه خواجه ربیع مشهد

سفر به مشهد بدون خرید سوغات مشهد یا لباس و پوشاک از مراکز خرید معروف آن قابل تصور هم نیست. به همین منظور در ادامه لیستی از مراکز خرید مشهد را آورده‌ایم که هم فاصله نزدیکی با آرامگاه خواجه ربیع دارند و هم اینکه کیفیت و قیمت اجناس آنها مناسب‌تر است:

• مجتمع الماس شرق: ۱۸ دقیقه
• مجتمع تجاری وصال: ۱۶ دقیقه
• مجتمع تجاری کیان سنتر ۱ و ۲: ۲۰ دقیقه
• مرکز خرید پروما: ۲۳ دقیقه
• بازار رضا: ۳۰ دقیقه
• بازار ۱۷ شهریور: ۱۷ دقیقه

هتل‌های نزدیک آرامگاه خواجه ربیع مشهد

برای اقامت در مشهد هتل‌های زیادی برای انتخاب کردن هستند اما اینکه تصمیم بگیرید هتل شما نزدیک به بقعه خواجه ربیع باشد یا بودجه شما توان پرداخت اقامت شما را داشته باشد بسیار مهم است. در ادامه لیستی از هتل های مشهد را مشاهده می‌کنید که هم فاصله نزدیک و هم قیمت مناسب و رضایت بالای مسافرین قبلی را داشته‌اند:

• هتل توس مشهد
• هتل قصر مشهد
• هتل هما ۲ مشهد
• هتل درویشی مشهد
• هتل حیات شرق مشهد
• هتل اترک مشهد
• هتل مدینه الرضا مشهد
• هتل خورشید تابان مشهد

همچنین شما می‌توانید برای اقامت خودتان به سراغ گزینه‌های اقتصادی و باکیفیت هم بروید. برای رزرو کافیست به صفحه اقامتگاه های مشهد بروید و گزینه مناسب را رزرو کنید.

جمع‌بندی مطالب

آرامگاه خواجه ربیع مشهد از لحاظ تاریخی و زیارتی جایگاه مهمی در بین ایرانیان و زائران مشهد دارد. علاوه بر زیارت خواجه ربیع، قبرستانی از افراد مشهور هم در نزدیکی آن قرار دارند که بد نیست بازدید کنید. حال و هوای روحانی و معنوی این آرامگاه برای آرامش گرفتن شدیدا توصیه می‌شود.

سؤالات متداول