جنگل راش سنگده؛ جنگل گونه بسیار کمیاب درختان با طبیعت کم‌نظیر در جهان

در جنگل راش سنگده، هرچه میان درختان بلندبالا پیش می‌روید، مه غلیظ‌تر می‌شود و برگ‌های رنگارنگ زیر پایتان منظره‌ای تماشایی‌تر می‌سازند. بازدید از این جنگل بکر و دست‌نخورده، تجربه‌ایست که هیچ انسان خوش‌ذوق و طبیعت‌دوستی نمی‌تواند قیدش را بزند. از طرفی هم بدون شناخت کافی از این منطقه نباید دل به جاده بزنید و ریسک کنید. جنگل راش ساری کجاست و چه زمانی برای بازدید از آن بهتر است؟ چه امکاناتی دارد و چگونه می‌توانیم شب را داخل جنگل سپری کنیم؟ در این راهنما از مجله گردشگری اقامت ۲۴، با مسیر دسترسی، بهترین زمان سفر و دیدنی‌های جنگل راش سوادکوه آشنا می‌شوید؛ به این ترتیب می‌توانید برای گشت‌وگذار در این منطقه و بازدید از جاهای دیدنی ساری برنامه‌ریزی کنید.

معرفی جنگل راش سنگده

جنگل راش سنگده در دل طبیعت هیرکانی، با درختان بلند راش، مه و چشم‌اندازهای سرسبزش، مقصدی جذاب برای طبیعت‌گردی و جنگل‌نوردی‌ست. در پاییز، برگ‌های زرد و سرخ درختان، زمین را فرش کرده و قابی خارق‌العاده می‌سازند. این جنگل در فاصله حدود ۱۰ کیلومتری روستای سنگده قرار گرفته و با نام «مرسی‌سی» هم شناخته می‌شود؛ نامی محلی که به رویش درختان راش در این منطقه اشاره دارد. «مرسی» به معنی درخت راش و «سی» قید مکان است؛ مرسی‌سی یعنی منطقه‌ای که درخت راش دارد. اگر قصد دارید در میان جاهای دیدنی سوادکوه را بگردید، بازدید از جنگل راش سوادکوه می‌تواند فرصتی برای پیاده‌روی در میان درختان سربه‌فلک‌کشیده و لذت بردن از آرامش طبیعت در اختیارتان بگذارد.

جنگل راش کجاست؟

جنگل راش در استان مازندران، بخش دودانگه شهرستان ساری و در دامنه‌های منطقه سوادکوه قرار دارد. این جنگل بخشی از جنگل‌های هیرکانی‌ست و حدود ۱۰ کیلومتر با روستای سنگده فاصله دارد؛ به همین دلیل آن را با نام جنگل راش سنگده هم می‌شناسند. فاصله این منطقه تا ساری حدود ۱۰۰ کیلومتر و تا تهران نزدیک به ۳۰۰ کیلومتر است.

بهترین مسیر دسترسی به جنگل راش سنگده

برای رسیدن به جنگل راش سنگده از تهران، وارد جاده فیروزکوه شوید و مسیرتان را از فیروزکوه به سمت ورسک، ارفع‌ده و شورمست ادامه دهید. بعد از شهرک صنعتی شورمست و قبل از پمپ بنزین، وارد خروجی سمت راست جاده شوید. در ادامه، با عبور از روستاهای این مسیر از جمله لمرز و فلورد، به ابتدای جاده خانقاه‌پی یا خنوا می‌رسید. در این نقطه به سمت چپ بپیچید و مسیر را ادامه دهید تا بعد از عبور از محدوده وزملا، به روستای سنگده برسید. از روستای سنگده تا محل آغاز پیاده‌روی در جنگل راش ساری، حدود ۱۰ کیلومتر جاده خاکی پیش رو دارید. این مسیر را با خودروی سواری معمولی در حدود یک ساعت می‌توانید طی کنید؛ درحالی‌که با نیسان یا خودروهای شاسی‌بلند، از نظر زمانی تقریبا نیم ساعت برایتان خرج دارد. با توجه به وضعیت جاده، بهتر است قبل از حرکت از راهنمایان یا رانندگان محلی درباره شرایط مسیر سوال کنید و در صورت نیاز، از آن‌ها کمک بگیرید. برای پیدا کردن موقعیت دقیق منطقه هم می‌توانید از لوکیشن جنگل راش سنگده روی نقشه استفاده کنید.

لوکیشن جنگل راش سنگده روی نقشه

آب‌وهوای جنگل راش سنگده در ۴ فصل

بهار: در فصل بهار، درختان جنگل راش دوباره سبز می‌شوند و طبیعت با طراوت بیشتری به استقبال‌تان می‌آید. در کنار سرسبزی درختان، هوای خنک منطقه هم بهار را برای پیاده‌روی در جنگل و لذت‌بردن از طبیعت آرامش‌بخش آن مناسب می‌کند.

تابستان: برخلاف بسیاری از مناطق شمالی، جنگل راش ساری به ‌دلیل قرار گرفتن در ارتفاعات سوادکوه، تابستان‌های خنک‌تری دارد. سایه درختان بلند راش هم پناهگاهی دلپذیر برای فرار از آفتاب تابستان در اختیارتان می‌گذارد. اگر از گرما و رطوبت هوای تابستانی خسته می‌شوید، گشت‌وگذار در این جنگل می‌تواند فرصتی برای استراحت در دل طبیعت باشد.

پاییز: پاییز، تماشایی‌ترین فصل جنگل راش سنگده است. در این روزها، برگ‌های زرد، نارنجی و قرمز روی زمین می‌ریزند و زیر درختان بلند، فرشی رنگارنگ می‌سازند. مهی که میان تنه درختان می‌پیچد، چشم‌انداز جنگل را خیال‌انگیزتر و حس‌وحال قدم‌زدن در مسیرهای آن را متفاوت‌تر می‌کند. صدای خش‌خش و خردشدن برگ‌ها زیر پا، تنفس در هوای پاک و خنک و تماشای تغییر رنگ درختان، پاییز را به زمانی ایده‌ئال برای عکاسی طبیعت تبدیل می‌کند. اگر می‌خواهید جنگل راش را در زیباترین نسخه‌اش ببینید، پاییز بهترین زمان است. البته بهتر است لباس گرم و کفش مناسب پیاده‌روی همراه داشته باشید.

زمستان: با ورود به زمستان و سرد شدن هوا، جنگل راش سنگده چهره‌ای زمستانی و گاهی برفی پیدا می‌کند. منظره درختان در هوای سرد می‌تواند جذاب باشد، اما ارتفاع منطقه باعث می‌شود دما به ‌شدت کاهش پیدا کند؛ به این ترتیب دوام آوردن در سرمای زمستانی جنگل راش، از عهده هر کسی ساخته نیست.

بهترین زمان سفر به جنگل راش سنگده

انتخاب بهترین زمان برای سفر به این جنگل تا حدود زیادی به سلیقه و انتخاب خودتان وابسته است؛ و اینکه به کدام نسخه از آب و هوای جنگل راش بیشتر علاقه دارید؛ اما اگر بخواهیم از جانب خودمان بهترین زمان بازدید را پیشنهاد کنیم، از اواخر فروردین تا اوایل دی برای سفر به این منطقه فرصت دارید. در این بین، بهار و پاییز به‌ خاطر هوای مطبوع و چشم‌اندازهای خیره‌کننده، انتخاب‌های بهتری برای طبیعت‌گردی و پیک‌نیک هستند؛ بااین‌حال، اگر می‌خواهید جنگل راش را در زیباترین جلوه‌اش ببینید، پاییز را در اولویت قرار دهید. البته در پاییز باید به چند نکته مهم هم توجه داشته باشید. از نیمه شهریور تا پایان مهر، فصل گاوبانگی مارال‌هاست. در این دوره، مارال‌های نر برای پیدا کردن جفت و تعیین قلمرو، صداهای بلند و کشیده‌ای تولید می‌کنند. رفت‌وآمد گردشگران به زیستگاه‌های حساس این حیوانات، ممکن است آرامش و رفتار طبیعی‌شان را بهم می‌زند؛ به همین دلیل، برای ورود به بعضی مناطق ممکن محدودیت‌هایی وجود دارد و کمپ‌زدن در جنگل هم تا پایان مهر امکان‌پذیر نیست. برای اینکه در تله این اتفاقات گیر نیفتید، قبل از سفر، وضعیت محدودیت‌ها‌ و مجوزهای همان سال را از محیط‌بانی منطقه پیگیری کنید و برای دیدن یا عکاسی از مارال‌ها به آن‌ها نزدیک نشوید. سفر به جنگل راش شمال در زمستان هم با وجود زیبایی‌های منحصربه‌ُفردش، به ‌دلیل سرمای استخوان‌سوز و دشواری مسیر، مناسب همه نیست.

درجه سختی پیاده‌روی در جنگل راش شمال روستای سنگده

پیاده‌روی در جنگل راش سنگده در کل خیلی چالش‌ساز و سخت نیست و بیشتر افراد از پس عبور از این مسیر برمی‌آیند. با حدود نیم ساعت پیاده‌روی سبک و لذت‌بخش در مسیری با شیب ملایم، به انتهای محدوده جنگل راش و محل رویش درختچه‌های ازگیل و زرشک می‌رسید. هوای تازه و خنک، سایه درختان خوش‌قامت و سکوت عمیق و آرامش‌بخش جنگل، این مسیر کوتاه را به یک پیاده‌روی لذت‌بخش و تفکربرانگیز در طبیعت تبدیل می‌کن. برای تجربه بهتر، حتما کفش مناسب پیاده‌روی بپوشید تا مسیر را راحت‌تر طی کنید.

لوازم و تجهیزات لازم برای جنگل راش سنگده

همچنان که برای پیاده‌روی در جنگل راش سنگده کار سختی ندارید، برای ماجراجویی در آن هم به تجهیزات پیچیده‌ای نیاز ندارید؛ اما چون بخشی از مسیر خاکی است و احتمال تغییر شرایط آب‌وهوایی جنگل وجود دارد، بهتر است قبل از حرکت وسایل ضروری که در ادامه معرفی کرده‌ایم را آماده کنید. همراه داشتن تجهیزات مناسب، پیاده‌روی را برایتان راحت‌تر می‌کند و کمک می‌کند در برابر تغییرات هوا یا اتفاقات پیش‌بینی‌نشده آمادگی بیشتری داشته باشید.

• کفش مناسب پیاده‌روی: کفش سبک با زیره عاج‌دار انتخاب خوبی برای مسیرهای خاکی و احتمالا لغزنده جنگل است. کفش‌های شهری با زیره صاف ممکن است کارتان برای حرکت در مسیر سخت کند.
• لباس گرم و بادگیر ضدآب: حتی اگر در روزهای گرم به جنگل می‌روید، محض احتیاط یک سویشرت یا لباس گرم سبک و بادگیر همراه داشته باشید؛ چون بارش باران و تغییرات دمایی خبر نمی‌کند.
• آب و خوراکی: آب آشامیدنی به میزان کافی، ترجیحا دست‌کم ۱.۵ لیتر برای هر نفر، و میان‌وعده‌هایی مانند آجیل، خرما یا ساندویچ سبک بردارید. توصیه می‌کنیم روی تهیه آب و غذا در طول مسیر حسابی باز نکنید.
• وسایل مسیریابی و روشنایی: نقشه آفلاین، چراغ‌ قوه یا چراغ پیشانی و پاوربانک در شرایط ضروری به کارتان می‌آیند؛ مخصوصا اگر آنتن‌دهی دچار مشکل شده یا شارژ موبایل‌تان تمام شود.
• جعبه کمک‌های اولیه: چسب زخم، باند و وسایل اولیه رسیدگی به خراش یا گزیدگی هم با خود ببرید. اگر داروی خاصی مصرف می‌کنید، آن را هم از قلم نیندازید.
• کیسه زباله: تمام زباله‌هایتان را جمع و از جنگل خارج کنید؛ تا این طبیعت ارزشمند برای گردشگران بعدی هم تمیز و پاکیزه بماند.

اگر برای اولین بار به جنگل راش سنگده سفر می‌کنید، بهتر است یک راهنمای محلی آشنا به مسیر همراه‌تان باشد یا اینکه با یک گروه طبیعت‌گردی مطئن سفر کنید.

امکانات جنگل راش شمال

جنگل راش سنگده منطقه‌ای بکر و طبیعی است و تاکنون از هرگونه تغییر انسانی در امان مانده است؛ بنابراین نباید انتظار امکانات رفاهی یا خدمات گردشگری گسترده‌ای را در محدوده آن داشته باشید. در این جنگل، خبری از فروشگاه و امکاناتی مانند سرویس بهداشتی نیست؛ به همین خاطر بهتر است قبل از ورود، نیازهای خود را پیش‌بینی و تا حد امکان تامین کنید. روستای سنگده آخرین محل مناسب برای تهیه اقلام و لوازم مورد نیاز پیش از رفتن به جنگل است. آب آشامیدنی، خوراکی و وسایل ضروری را از قبل تهیه کنید تا در طول طبیعت‌گردی با کمبود امکانات روبه‌رو نشوید؛ همچنین، با توجه به نبود خدمات رفاهی در محدوده جنگل، برای استفاده از سرویس بهداشتی و سایر نیازهای خود، پیش از حرکت برنامه‌ریزی کنید.

تفریحات جنگل راش سنگده

تفریحات جنگل راش سنگده بیشتر در کسب لذت از طبیعت خلاصه می‌شوند و خبری از امکانات تفریحی متنوع نیست. در عوض، می‌توانید میان درختان سروقامت قدم بزنید، منظره‌های بی‌نظیر جنگلی را با دوربین یا گوشی خود ثبت کنید یا با دوچرخه در مسیرهای مناسب رکاب بزنید. در ادامه با تفریحات این جنگل بیشتر آشنا می‌شوید.

عکاسی

جنگل راش سنگده در هر فصل سوژه‌های جذاب مخصوص به خودش را دارد؛ از سایه‌ روشن نور میان درختان در روزهای آفتابی تا مهی که در میان تنه‌های بلند می‌پیچد. پاییز هم با برگ‌های زرد، نارنجی و قرمز، موقعیت خوبی برای ثبت عکس‌هایی متفاوت فراهم می‌کند. اگر اهل عکاسی طبیعت هستید، کمی آهسته‌تر حرکت کنید و به جزئیات اطراف، از برگ‌های روی زمین گرفته تا چشم‌انداز مسیرهای جنگلی، توجه داشته باشید.

پیاده‌روی

پیاده‌روی ساده‌ترین راه برای لذت بردن از فضای جنگل راش است. مسیر ملایم میان درختان راش، هوای تازه‌ای که ریه‌هایتان را خنک می‌کند و صدای آواز پرندگان، ترکیب برنده‌ایست که به یک پرسه‌زنی با طمانینه و بدون عجله در جنگل دعوت‌تان می‌کند. اگر کمی گوش‌تان را به صداهای اطراف تیز کنید، ممکن است صدای جریان آب را هم از میان درختان بشنوید. برای پیمایش بخش ابتدایی مسیر، معمولا حدود نیم ساعت پیاده‌روی سبک کافی‌ست؛ پس لازم نیست حتما یک روز کامل خود را به این جنگل اختصاص دهید، یا حتما برنامه‌ای طولانی برای بازدید آن داشته باشید، تا از طبیعت جنگل لذت ببرید.

دوچرخه‌سواری

اگر اهل دوچرخه‌سواری در طبیعت باشید، می‌توانید دوچرخه خود را به سنگده ببرید و در مسیرهای مناسب برای دوچرخه‌سواری، رکاب بزنید. البته در محدوده جنگل نمی‌توانید دوچرخه اجاره کنید و باید وسایل و تجهیزات مربوط به آن را خودتان از قبل تهیه کنید. از آنجایی که مسیرهای جنگلی ممکن است ناهموار یا لغزنده باشند، قبل از اینکه با دوچرخه راهی جنگل شوید، شرایط مسیر را بررسی کنید و فقط در بخش‌هایی رکاب بزنید که مطمئنید برای عبور از آن مهارت و آمادگی کافی دارید.

جنگل‌نوردی

اگر می‌خواهید بیشتر و عمیق‌تر در دل لایه‌های پنهان طبیعت پیش بروید، جنگل‌نوردی شما را به این تجربه می‌رساند. با دور شدن از مسیرهای ابتدایی و اولیه، شانس بیشتری برای تماشای پوشش گیاهی و چشم‌اندازهای بکر جنگل خواهید داشت. یکی از جاذبه‌های این منطقه آبشار اوبن است که در اعماق جنگل قرار دارد؛ برای رسیدن به این آبشار، پیاده‌روی‌های کوتاه و سبک ابتدای راه دیگر کارساز نیست و باید مسیر طولانی و سخت‌تری را در دل جنگل پیش بروید. اگر عزم‌تان برای بازدید از آبشار اوبن جدی‌ست، بهتر است از راهنمای محلی آشنا به مسیر کمک بگیرید، تجهیزات مناسب همراه داشته باشید و قبل از راهی شدن درباره وضعیت مسیر و زمان رفت‌وبرگشت اطلاعات کسب کنید.

پوشش گیاهی و جانوری جنگل راش شمال

جنگل راش سنگده بخشی از جنگل‌های باستانی هیرکانی است؛ زیستگاهی ارزشمند که قدمتش به میلیون‌ها سال پیش می‌رسد. در این جنگل، درختان بلند راش در کنار درختچه‌ها و گیاهان خودرو، فضایی سرسبز و چشم‌نواز خلق کرده‌اند. ترکیب این پوشش گیاهی با خاک، آب‌وهوا و دیگر عناصر طبیعی باعث شده جنگل راش از نظر تنوع گونه‌های جانوری هم دست پری داشته و غنی باشد. در میان درختان راش، پرندگانی مانند دارکوب، کبک و قرقاول زندگی می‌کنند و  ممکن است هنگام عبور از داخل جنگل صدای آوازخواندن‌شان را بشنوید. پستاندارانی مانند روباه، گراز وحشی، خرگوش و سمور هم در این جنگل حضور دارند. در بخش‌های دورتر و ارتفاعات جنگلی که کمتر سر و کله گونه انسان پیدا می‌شود، گزارش‌هایی در باب حضور گونه‌هایی مانند خرس قهوه‌ای، گرگ و پلنگ هم وجود دارد؛ هرچند احتمال اینکه این حیوانات را در جریان یک بازدید عادی در جنگل ببینید، تقریبا صفر است.

وضعیت اقامت و کمپ در جنگل راش سوادکوه

در جنگل راش سنگده امکانات اقامتی وجود ندارد؛ بنابراین اگر قصد دارید شب را در این منطقه بمانید، باید بین کمپینگ در طبیعت و اقامت در خانه‌های روستایی، هتل‌های نزدیک جنگل یا اقامتگاه‌های بوم‌گردی اطراف، یک گزینه را انتخاب کنید. هرکدام از این موارد، تجربه متفاوتی برای شما رقم می‌زنند. اینکه کدام انتخاب برای شما مناسب‌تر است هم به میزان تجربه طبیعت‌گردی و شرایط سفرتان بستگی دارد. اقامت شبانه در میان درختان آسمان‌خراش راش و دوری از هیاهوی شهر، تجربه متفاوتی‌ست که قطعا جزو جذاب‌ترین خاطرات سفرتان خواهد شد؛ اما این گزینه برای همه مناسب نیست. از آن‌جایی که جنگل راش سوادکوه امکانات رفاهی خاصی ندارد، شرایط آب‌وهوایش ثابت نیست و احتمال حضور حیوانات وحشی هم پیش‌بینی می‌شود، کمپینگ در این جنگل را به افراد باتجربه توصیه می‌کنیم. چادر مناسب، کیسه خواب متناسب با دمای هوا، لباس گرم، مواد غذایی ماندگار، آب آشامیدنی، چراغ و جعبه کمک‌های اولیه از وسایل ضروری هستند. بهتر است تنها کمپ نکنید و برای انتخاب محل امن و مجاز شب‌مانی، از راهنمای محلی کمک بگیرید؛ همچنین قبل از سفر، شرایط آب‌وهوا و مقررات مربوط به کمپینگ و روشن کردن آتش را بررسی کنید.

جاهای دیدنی نزدیک جنگل راش سنگده

اگر بعد از قدم‌زدن میان درختان راش هنوز برای ماجراجویی و کشف طبیعت سوادکوه وقت دارید، می‌توانید برنامه سفرتان را به بازدید از دیدنی‌های اطراف هم گسترش دهید. از دشت‌های سرسبز و چشمه‌های طبیعی گرفته تا کیجا قلعه، هرکدام می‌توانند دلیل تازه‌ای برای این باشند که مدت زمان بیشتری را در حوالی جنگل راش سپری کنید. در ادامه با جاهای دیدنی نزدیک جنگل راش سنگده آشنا می‌شوید تا بتوانید برای سفرتان برنامه کامل‌تری بچینید:

• کیجا قلعه
• دشت ونوچال
• چشمه توسکاچال
• چشمه تلار سربند

رستوران‌های نزدیک جنگل راش سنگده

بعد از چندین ساعت پیاده‌روی و جنگل‌نوردی، احتمالا حالا حسابی گرسنه هستید و یک وعده غذای گرم و استراحت کوتاه حسابی می‌چسبد؛ به این منظور می‌توانید سری به یکی از رستوران‌های نزدیک جنگل راش ساری بزنید که در ادامه معرفی می‌کنیم:

• رستوران چشمه
• کبابی هزار و یک شب
• رستوران حاج محمد
• رستوران و کباب‌سرای حاج علی

هتل‌های نزدیک جنگل راش سنگده

برای سفر به جنگل راش شمال، لازم نیست حتما شب را در دل جنگل یا یک اقامتگاه سنتی بگذرانید. اگر ترجیح می‌دهید بعد از یک روز طبیعت‌گردی، در هتلی با امکانات رفاهی استراحت کنید، می‌توانید اقامتگاه خود را در شهر ساری انتخاب کنید و صرفا برای بازدید از جنگل در طول روز برنامه‌ریزی داشته باشید. در ادامه، دو هتل ساری را معرفی می‌کنیم که می‌توانید برای اقامت در این سفر رویشان حساب کنید:

• هتل سالار دره
• هتل اسرام

صحبت پایانی

جنگل راش سنگده را باید با پرسه زدن میان درختان خوش‌قامت و صدای خش‌خش برگ‌ها به خاطر سپرد. چه به هوای مه‌آلود و پاییزی علاقه داشته باشید و چه به سرسبزی بهار، حضور در اتمسفر این گوشه از طبیعت شمال، حال‌وهوای سفرتان را متفاوت می‌کند. فقط قبل از اینکه عازم مقصد شوید، مسیر دسترسی، تجهیزات لازم و محدودیت‌های فصلی را بررسی کنید تا طبیعت‌گردی‌تان هم لذت‌بخش باشد و هم مسئولانه. اگر قصد بازدید از جنگل راش ساری را دارید، یک برنامه‌ریزی حساب‌شده پیش از شروع سفر برای بازدید از سایر دیدنی‌های جنگل راش سوادکوه و محل اقامت در شب، می‌تواند سفرتان را با لذت و کیف بیشتری همراه کند.

سوالات متداول