۲۰ تا از سوغات ارومیه؛ ارومیه چه سوغاتی دارد؟
اگر میپرسید سوغات ارومیه چیست، به نُقل ارومیه اکتفا نکنید؛ چون پاسخی پر از طعم و عطر در انتظار شماست. این شهر تاریخی، تنوع بالایی از سوغاتیهای خوراکی و صنایع دستی دارد که هر کدام نشاندهندهی فرهنگ و هنر مردم این دیار است. پس اگر قصد سفر به ارومیه را دارید، حتما وقتی به جاهای دیدنی ارومیه مانند بازار تاریخی یا مساجد قدیمی آن سر میزنید، فرصت خرید از مغازههای اطراف را هم از دست ندهید؛ چون بسیاری از بهترین سوغاتها در همین بافتهای تاریخی پیدا میشوند. در این مقاله از مجله گردشگری اقامت۲۴، شما را با کاملترین لیست سوغات معروف ارومیه آشنا میکنیم تا بتوانید بهترین انتخاب را داشته باشید و خاطرهای شیرین از سفر خود به یادگار ببرید.
فهرست این مطلب
- ۱ سوغات خوردنی ارومیه
- ۲ صنایع دستی ارومیه
- ۳ از کدام مراکز خرید ارومیه سوغاتی بخریم؟
- ۴ در ارومیه کجا اقامت کنیم؟
- ۵ ارومیه، شهری برای به یادگار بردن
- ۶ سؤالات متداول
سوغات خوردنی ارومیه
اگر بخواهیم انواع سوغات ارومیه را دستهبندی کنیم، اولین و بزرگترین گروه آن خوراکیهای سنتی هستند؛ تا جایی که خیلی از مسافران، خرید سوغات خوردنی ارومیه را یکی از خوشمزهترین بخشهای سفرشان میدانند. در ادامه، مهمترین و معروفترین خوراکیهای این شهر را برایتان معرفی میکنیم:
پنیر سنتی کوزهای
پنیر کوزهای از شیر گاو تهیه میشود. شیر را میجوشانند و با مایه پنیر، آن را به دَلَمه تبدیل میکنند. سپس پنیر را همراه با کمی نمک درون کوزههای سفالی میریزند و درب کوزه را با خمیر گِل میبندند تا کاملا هواگیر شود. کوزهها را چند ماه در زیر خاک دفن میکنند تا پنیر به مرور زمان طعم و بافت مطلوب خود را پیدا کند. خیلیها معتقدند اگر بخواهیم مهمترین سوغات ارومیه را انتخاب کنیم، این پنیرِ کوزهای سرلیست قرار میگیرد؛ چون روش تهیه آن خاص این منطقه است و در هیچ جای دیگری به این شکل درست نمیشود. این روش سنتی، پنیر را با عطر و طعمی خاص به سفرهها میآورد که طرفداران زیادی در میان گردشگران دارد.
تخمه خوی
تخمه خوی در واقع سوغات شهر خوی است، اما در ارومیه هم به وفور پیدا میشود. خوی را به خاطر کشت زیاد آفتابگردان، «شهر گلهای آفتابگردان» مینامند و بیشتر زمینهای کشاورزی آن به کشت تخمه آفتابگردان و کدو اختصاص دارد. تخمههای خوی درشت، یکدست و خوشطعم هستند و در کل کشور معروفاند.
عسل
اگر فهرست سوغات معروف ارومیه را مرور کنید، حتما اسم عسل را هم می بینید؛ عسل ارومیه به خاطر تنوع گیاهان کوهستانی اطراف شهر، کیفیت بالایی دارد. زنبورها از شهد گیاهانی مثل گون، آویشن و یونجه تغذیه میکنند و عسلی با عطر و طعم متفاوت تولید میشود. عسل گون این منطقه هم به خاطر خواص درمانیاش معروف است.
دوشاب
دوشاب یا شیره انگور، یکی از قدیمیترین سوغات خوردنی ارومیه است که با تغلیظ آب انگورهای مرغوب به دست میآید. مردم ارومیه در فصول سرد، دوشاب را با گردو و تخممرغ مخلوط کرده و به عنوان صبحانهای مقوی به نام «دوشاب یومورتا» میل میکنند. همچنین، در تهیه بسیاری از شیرینیهای سنتی این شهر از دوشاب استفاده میشود.
انواع نقل ارومیه
شک نکنید که نقل ارومیه، محبوبترین و معروفترین سوغات ارومیه است. این شیرینی سنتی را با شکر، آب، گلاب و مغزهای مختلف درست میکنند و در طعمها و رنگهای متنوعی به بازار عرضه میشود. نقل ارومیه در تمام مراسمهای شاد و مهمانیها جایگاه ویژهای دارد و آنچه آن را از نقل دیگر شهرها متمایز میکند، کیفیت بالای مواد اولیه و روشهای سنتی پخت آن است. در ادامه با هفت نوع از معروفترین نقلهای ارومیه آشنا میشوید:
نقل گردویی
نقل گردویی یکی از پرفروشترین انواع نقل ارومیه است. برای تهیهی آن، مغز گردوی کامل و درشت را در شربت شکر و گلاب میپزند تا لایهای از شکر روی آن بنشیند. گردوی ارومیه به دلیل کیفیت بالا و طعم عالی، نقش مهمی در محبوبیت این نقل دارد و بافت ترد آن، لذت خوردن این نقل را چند برابر میکند.
نقل بهارنارنج
اگر به دنبال یک سوغات خاص با عطر و حالوهوای بهاری هستید، نقل بهار نارنج را از دست ندهید. برای درست کردن این نقل، مغز گردو یا بادام را در عرق بهار نارنج خیس میکنند تا عطر گلهای بهار نارنج کاملاً به خوردش برود، بعد آن را در شربت شکر میپزند. کافی است یک بار این نقل را کنار چای امتحان کنید؛ تا دیگر سراغ نقل ساده نروید!
نقل زعفرانی
نقل زعفرانی را معمولا برای مهمانیهای خاص و شبهای یلدا درست میکنند. مغز گردو، بادام یا پسته را در شربتی که با زعفران ناب رنگ و عطر گرفته، میپزند تا نقلی طلایی و مجلسی به دست بیاید. مطمئن باشید هر بار که این نقل را جلوی مهمانها بگذارید، حالوهوای سفرهتان حسابی فرق میکند.
نقل بیدمشک (ابریشمی)
نقل بیدمشک را خیلیها با نام نقل ابریشمی میشناسند. برای درست کردن این نقل، خلالهای باریک بادام را در عرق بیدمشک میخوابانند تا عطر آن را به خود بگیرد، بعد در شربت شکر میپزند. بافت لطیف و ابریشمی این نقل، طرفداران پروپاقرصی دارد و خاص کسانی است که طعمهای ملایم و خوشعطر را دوست دارند.
نقل وانیلی
برای درست کردن نقل وانیلی، مغز گردو یا بادام را در شربتی که با وانیل طبیعی طعمدار شده میپزند تا بافتی نرم و طعمی ملایم پیدا کند. این نقل را بچهها حسابی دوست دارند و خیلی از خانوادهها هم برای مهمانیهای دوستانه و دورهمیهای خودشان سراغش میروند؛ چون هم ساده است و هم مزهاش به دل همه مینشیند.
نقل گل محمدی
برای تهیه نقل گل محمدی، گلبرگهای خشک شده گل محمدی را با مغز گردو یا بادام مخلوط میکنند و در شربت شکر میپزند. این نقل عطر گلی ملایمی دارد و خیلیها آن را برای هدیه دادن به دوستان و آشنایان انتخاب میکنند؛ چون علاوهبر عطر و طعم خوب، ظاهر زیبایی دارد.
نقل یاس
گلبرگهای خشک یاس را با مغز پسته، بادام یا گردو مخلوط میکنند و در شربت شکر میپزند تا نقل یاس درست شود. عطر خوش یاس در این نقل کاملا احساس میشود و همین ویژگی، آن را به یکی از انتخابهای خاص برای سوغاتی تبدیل کرده است.
انواع شیرینی سنتی
شیرینیهای سنتی ارومیه هم دست کمی از نقلهایش ندارند و همان تنوع را در اینجا هم میتوانید پیدا کنید. مواد اولیه این شیرینیها اغلب مواد سادهای مثل آرد، شکر، روغن و شیره انگور است، اما روش پخت و ترکیب مواد، طعمهای متفاوت و بینظیری خلق میکنند. در ادامه با چهار نوع از معروفترین شیرینیهای سنتی ارومیه آشنا میشوید:
باستخ (لوزانک)
باستخ را با نشاسته، شیره انگور و گلاب درست میکنند و روی آن را با پسته یا گردو تزیین میکنند. خیلی از مردم ارومیه، هنوز هم این شیرینی را برای شبهای یلدا و مراسم عروسی درست میکنند. بافت نرم و عطر گلاب باستخ، آن را به یکی از خوراکیهایی تبدیل کرده که طعمش مدتها در ذهن هر گردشگری میماند.
سوجوق
سوجوق را با شیره انگور، نشاسته، گلاب و هل درست میکنند و مغز گردو را به عنوان پرکننده داخل آن قرار میدهند. رسم قدیمی مردم ارومیه این است که تهیه سوجوق را از اواخر پاییز شروع میکنند تا برای شبهای سرد زمستان و سفرههای عید نوروز برای پذیرایی از آن استفاده کنند. این شیرینی را به شکل استوانههای باریک در میآورند و بعد از پخت، چند روز در جای خنک میگذارند تا خشک شود و شکرک بزند. سوجوق به خاطر ترکیب شیره انگور و گردوی تازه، یکی از مقویترین سوغاتیهای ارومیه است.
تنور شیرینی سی
ماست، آرد و شکر، ۳ ماده اصلی این شیرینی محلی هستند. این مواد را با هم مخلوط میکنند و خمیر نرمی به دست میآید که آن را به شکل گلولههای کوچک در میآورند و در تنور میپزند. پخت در تنور، عطر نان تازه به این شیرینی میدهد و بافت ترد و متفاوتی برایش ایجاد میکند. خیلی از اهالی ارومیه هنوز هم این شیرینی را در تنورهای خانگی میپزند و برای عصرانههای پاییزی، همراه با چای سرو میکنند.
باسلوق سنتی
مواد اولیه تهیه این شیرینی نشاسته، شکر و گلاب هستند. باسلوق بافت نرم و لطیفی دارد و با حرارت ملایم در زمان طولانی پخته میشود. روی شیرینی هم انباشته از پودر پسته یا پودر نارگیل است. باسلوق را معمولا به صورت مکعبهای کوچک برش میدهند و در بستهبندیهای شیک، به عنوان سوغاتی به گردشگران عرضه میکنند.
انواع نان سنتی
وقتی انواع سوغات ارومیه را مرور میکنید، شاید نانهای سنتی جزو اولین چیزهایی نباشند که به ذهنتان برسد، اما جالب است بدانید که در این شهر نانهای محلی طرفداران خاص خودشان را دارند. این نانها را معمولا با آرد محلی و در تنورهای سنتی میپزند و عطرشان یادآور نانهای قدیمی است. در ادامه با سه نوع از معروفترین نانهای سنتی ارومیه آشنا میشوید:
نان سومون یا قالین
نان سومون را با آرد گندم، آب، نمک و خمیر مایه درست میکنند و خمیر آن را ورز میدهند تا بافتی نرم و یکدست پیدا کند. این نان را در تنور میپزند و سطح آن را قبل از پخت با چنگال سوراخ میکنند تا حباب نگیرد. نان سومون ضخیم و سنگکمانند است و اغلب آن را با پنیر کوزهای و سبزی تازه سرو میکنند.
نان یاغلی چورک
نان یاغلی چورک را با آرد، خمیر مایه و روغن محلی درست میکنند. خمیر این نان را با روغن مخلوط میکنند تا بافتی نرم و لطیف پیدا کند، سپس آن را به شکل گرد و پهن در میآورند و در تنور میپزند. بوی روغن محلی که موقع پخت از تنور بلند میشود، یکی از آن عطرهایی است که تا مدتها در خاطر میماند.
نان یاغلی کوکه
نان یاغلی کوکه را با آرد، تخممرغ و روغن تهیه میکنند. خمیر این نان نازک است که آن را روی ساج یا در ماهیتابه پهن کرده و میپزند. یاغلی کوکه برخلاف نانهای تنوری، بافتی نرمتر دارد و طعم تخممرغ در آن کاملا حس میشود.
انواع حلوا ارومیه
حلواهای ارومیه، تنوع و قدمت بالایی دارند و هر کدام در فصل یا مراسم خاصی تهیه میشوند. مواد اولیهی این حلواها اغلب شامل آرد، روغن، شیره انگور یا شکر و مغزهای مختلف است، اما روش پخت و ترکیب مواد، طعم و بافت متفاوتی به هر کدام میدهد. در ادامه با ۶ نوع از معروفترین حلواهای ارومیه آشنا میشوید.
حلوای هویج
هویج رندهشده، شیره انگور و گردو، سه ماده اصلی این حلوا هستند. هویجها را با شیره انگور آنقدر میپزند تا نرم شوند و رنگ نارنجی زیبایی پیدا کنند. در فصل پاییز و زمستان که هویج تازه فراوان میشود، طبخ این حلوا در خانههای ارومیه رونق میگیرد.
حلوای گردویی
این حلوا حاصل مهارت در ترکیب شیره انگور با گردو است. گردوی مصرفی در این حلوا از باغهای معروف ارومیه تأمین میشود که به کیفیت بالا و طعم عالی معروف هستند. این حلوا بیشتر در شبهای سرد زمستان، مخصوصا شب یلدا، پای ثابت سفرههای ارومیهایها است.
حلوای اوماج
حلوای اوماج، یکی از قدیمیترین حلواهای ارومیه است که بیشتر در شبهای یلدا و ماه رمضان پخت میشود. آرد گندم، روغن حیوانی یا کره و شیره انگور، مواد اصلی این حلوا هستند و با گردوی خرد شده روی آن را تزیین میکنند. چیزی که حلوای اوماج را از بقیه حلواها جدا میکند، بافت خاص آن است؛ یعنی بافت این حلوا نه آنقدر نرم است که از هم بپاشد و نه آنقدر سفت که خرد شود و رسیدن به این حالت، مهارت زیادی میطلبد.
حلوای نثار
حلوای نثار را معمولا برای مراسمهای خاص و پذیرایی از مهمانان ویژه درست میکنند. این حلوا برخلاف بسیاری از حلواهای دیگر، بدون شربت تهیه میشود و مواد اولیهاش شامل آرد، روغن، پودر قند نرم (نثار)، زعفران و گلاب است. روی حلوا را هم با پسته و بادام خرد شده تزیین میکنند. این حلوا ظاهر زیبایی دارد و میتوانید بهعنوان یکی از مجلسیترین سوغاتیهای ارومیه روی آن حساب کنید.
حلوای دوشاب
همانطور که از اسمش پیداست، برای تهیه این حلوا بهجای شکر از شیره انگور (دوشاب) استفاده میکنند. این ویژگی طعم نسبتا متفاوتی به حلوا میدهد و کمی هم آن را کمشیرینتر میکند. در تهیه این حلوا از ترکیب آرد، روغن، کره محلی، شیره انگور، گلاب و زعفران استفاده میشود و گاهی برای عطر و طعم بهتر، کمی زردچوبه هم به آن اضافه میکنند. برای تزئین هم میتوان از پودر پسته یا نارگیل استفاده کرد.
حلوای پسته
حلوای پسته را با پودر پسته، آرد قنادی، روغن جامد، کره، پودر قند، هل و گلاب درست میکنند و گاهی برای تزیین روی آن مقداری شکلات آبشده میریزند. این حلوا را معمولا برای مراسم مذهبی، مهمانیها و دورهمیهای شبانه تهیه میکنند.
انواع ترشی
با شروع پاییز و سرد شدن هوا، فصل تهیه ترشی در بسیاری از مناطق ایران، از جمله ارومیه، آغاز میشود. این یکی از سوغات ارومیه است که نباید از آن غافل شوید! در این شهر تنوع ترشیها خیلی زیاد است؛ تا جایی که در جشنوارههای محلی، بیش از ۳۰ نوع ترشی مختلف به نمایش گذاشته میشود. در میان این همه تنوع، ۳ نوع ترشی بیشتر از همه طرفدار دارند:
ترشی لیته: با بادمجان کبابی، فلفل، سیر و سبزیهای معطر درست میشود و عطر دودی بادمجان هم حرف اول را در طعم این ترشی میزند.
ترشی مخلوط: ترکیبی از انواع سبزیجات و صیفیجات مثل گل کلم، هویج، کرفس و لوبیا سبز که هر کدبانو به سلیقه خودش درست میکند.
ترشی هفتبیجار: یکی از قدیمیترین ترشیهای ارومیه که با هفت نوع سبزی و ادویه خاص تهیه میشود.
انواع مربا
در ارومیه، بانوان از میوههای تازه فصل مثل سیب، به، آلبالو، گیلاس، زردآلو، انجیر، توت و… مرباهای خانگی خوشطعمی درست میکنند. در میان این همه تنوع، مربای به و مربای هویج از معروفترینها هستند.
انواع عرقیجات
آب و هوای کوهستانی و پوشش گیاهی متنوع ارومیه، این شهر را به یکی از قطبهای تولید عرقیجات گیاهی تبدیل کرده است. در میان انواع عرقیجات این شهر، دو نوع عرق بیدمشک و بادرنجبویه بیشتر از همه طرفدار دارند و از آن دسته سوغات اصلی ارومیه هستند که خیلی از گردشگران برای خریدشان تا مغازههای عطاری قدیمی شهر میروند.
عرق بیدمشک
این عرق را از شکوفههای درخت بیدمشک میگیرند و عطر و بوی فوقالعادهای دارد. عرق بیدمشک یک آرامبخش طبیعی است و بیشتر برای تقویت قلب و اعصاب، رفع بیخوابی و کاهش استرس مصرف میشود. خیلی از خانوادههای ارومیهای آن را در تهیه شربتهای سنتی هم به کار میبرند.
عرق بادرنجبویه
عرق بادرنجبویه را از گیاهی با همین نام میگیرند که به آن بادرشبو هم میگویند. این عرق طعم و عطر مطبوعی دارد و در طب سنتی از آن برای کاهش استرس، درمان بیخوابی و آرامش اعصاب استفاده میکنند.
صنایع دستی ارومیه
ارومیه علاوه بر خوراکیهای خوشطعم، در زمینه صنایع دستی هم حرفهای زیادی برای گفتن دارد. تنوع هنرهای دستی این شهر، آن را به یکی از مقاصد مهم برای خرید سوغاتهای نفیس و ماندگار تبدیل کرده است. در ادامه با مهمترین صنایع دستی و سوغات ارومیه آشنا میشوید:
فرش دستباف
فرش ارومیه شهرت جهانی دارد و طرحهای آن از طبیعت و زندگی عشایری الهام گرفته شده است. رنگهای بهکاررفته در این فرشها اغلب طبیعی و ثبات رنگ بالایی دارند. اگر پای ارزش و ماندگاری وسط باشد، خیلیها مهمترین سوغات ارومیه را فرش دستباف آن میدانند؛ چون یک سرمایه است، نه یک خوراکی که تمام شود.
رنگرزی و چاپ سنتی
در این هنر، نخها و پارچهها را با رنگهای طبیعی و روشهای قدیمی رنگ میکنند. پارچههای قلمکار، چاپهای دندانی و روسریهای کلاقهای که به این روش تولید میشوند، از زیباترین سوغات شهر ارومیه هستند.
پیکرتراشی
پیکرتراشی، هنر ساخت مجسمههای چوبی با اشکال مختلف مانند انسان و پرندگان است. این هنر قدمت زیادی در ارومیه دارد و با ظرافت و دقت بالایی انجام میشود.
ظریفکاری
در این هنر، قطعات ریز چوب را بر اساس طرحی مشخص، روی وسایل مختلف مانند جعبههای لوازم آرایش، قاب عکس و شکلاتخوری میچسبانند. این هنر ظرافت خاصی دارد و محصولاتش بسیار متنوع است.
سفالگری
سفالهای دستساخت ارومیه با نقوش سنتی، از دیگر صنایع دستی این شهر هستند و یادگاری زیبا از سفر شما خواهند بود.
رودوزی
رودوزی، هنر نقشآفرینی با نخهای ابریشمی رنگی بر روی پارچههای ساده است. این هنر ظریف که بیشتر توسط بانوان ارومیهای انجام میشود، بر روی رومیزی، زیرلیوانی، لباس و انواع وسایل تزئینی دیده میشود و از محبوبترین سوغات میان بانوان است.
منبتکاری
منبتکاری، یکی از قدیمیترین هنرهای چوبی ارومیه با قدمتی نزدیک به یک قرن است. در این هنر، هنرمندان با کندهکاری روی چوب، نقشهای برجسته و زیبایی خلق میکنند و معمولا برای این کار از چوب درخت گردو استفاده میشود.
معرقکاری
معرقکاری، هنر چیدن قطعات ریز چوب با رنگهای مختلف در کنار هم است تا تصاویر و طرحهای زیبایی پدید آید. از این هنر برای تزیین انواع وسایل چوبی استفاده میشود.
از کدام مراکز خرید ارومیه سوغاتی بخریم؟
اگر میپرسید سوغات ارومیه از کجا بخریم، جوابش به یک جا خلاصه نمیشود؛ هم بازارهای سنتی برای این کار عالیاند و هم می توانید سری به مجتمعهای تجاری مدرن بزنید. بازار تاریخی ارومیه که قدمتش به دوره صفویه میرسد، یکی از بهترین جاها برای خرید صنایع دستی، فرش و نقلهای سنتی است. این بازار با راستههای مختلفش، حالوهوای خرید قدیمی را به شما میدهد.
از دیگر مراکز خرید ارومیه، مراکز خرید مدرن مانند تورک مال و اوریاد مال هستند که علاوه بر تنوع کالا، امکانات رفاهی مثل فود کورت و شهربازی هم دارند. همچنین، پاساژهای میلاد نور و پردیس در خیابان استادان، برای خرید پوشاک، کیف و کفش و کالاهای متنوع، گزینههای خوبی به حساب میآیند.
در ارومیه کجا اقامت کنیم؟
برای اقامت در ارومیه، گزینههای متنوعی از هتلهای لوکس تا اقتصادی وجود دارد و این که کدام یک از هتل های ارومیه را انتخاب کنید، به بودجه و سلیقهتان برمیگردد.
- اگر به دنبال اقامتی لاکچری هستید، هتل آنا به عنوان تنها هتل ۵ ستاره ارومیه، با امکاناتی مثل استخر، سونا و سالن ماساژ، انتخابی عالی است.
- در رده ۴ ستاره هتلهای آریا، دیاکو و پارک در مرکز شهر واقع شدهاند و دسترسی خوبی به مراکز خرید دارند. از هتلهای ساحل و جهانگردی هم میتوانید چشمانداز خوبی به رودخانه شهرچای داشته باشید.
- اگر اقامتی مقرونبهصرفه میخواهید، هتل کارا یک هتل ۳ ستاره جدید و مدرن است. هتلهای ماه کیمیا و ایران پارک هم گزینههای اقتصادی و مناسبی محسوب میشوند.
ارومیه، شهری برای به یادگار بردن
شهر ارومیه یکی از آن شهرهایی است که هر مسافری را با تنوع سوغاتش غافلگیر میکند. پس در پاسخ به این سوال که ارومیه چه سوغاتی دارد، باید گفت از نقلهای رنگارنگ و شیرینیهای سنتی گرفته تا پنیر کوزهای و عسل کوهستانی، هر کدام یک خاطرهی شیرین از این شهر را در خود دارند. صنایع دستی ارومیه هم با ظرافتی خاص ساخته میشوند و انتخابهای خوبی برای یادگاری هستند. بازار تاریخی و مجتمعهای مدرن شهر، هر دو جای خودشان را دارند و گردشگران به راحتی میتوانند متناسب با سلیقهشان خرید کنند.
سؤالات متداول
بهترین سوغات ارومیه کدام است؟
نقلهای متنوع، پنیر کوزهای، عسل کوهستانی و صنایع دستی مثل فرش و منبت، از بهترین گزینهها برای سوغات ارومیه هستند.
معروفترین سوغات ارومیه چیست؟
نقل ارومیه، پنیر کوزهای، عسل و فرش دستباف از سوغات معروف ارومیه هستند.
سوغات مخصوص ارومیه چیست؟
پنیر کوزهای و نقل بیدمشک (ابریشمی)
سوغات محبوب ارومیه چیست؟
انواع حلوا (گردویی و هویج)، سوجوق، باستخ و عرقیجات گیاهی مثل عرق بیدمشک