با اصیل‌ترین آیین های محلی قزوین آشنا شوید

قزوین فقط شهری با باغ‌های قدیمی و بناهای تاریخی نیست؛ در این شهر می‌توانید شاهد آیین‌هایی باشید که هنوز در رفتار و سبک زندگی مردم جریان دارند. از جشن‌های بهاری و آیین‌های نوروزی گرفته تا مراسم مذهبی و سوگواری‌های عمیق، هر یک از رسوم قزوین، بخش کوچکی از هویت این منطقه را روایت می‌کند. در این مقاله از مجله گردشگری اقامت۲۴، سراغ آیین های محلی قزوین می‌رویم که رنگ‌وبوی گذشته را در زندگی امروز مردم حفظ کرده‌اند.

مراسم پنجاه‌به‌در

نوزدهم اردیبهشت یکی از خاص‌ترین روزهای سال در قزوین است که مردم این روز را «پنجاه‌به‌در» می‌نامند و برای برگزاری آیین قدیمی باران‌خواهی به دشت‌ها و باغستان‌ها می‌روند. در این مراسم، خانواده‌ها کنار هم سفره می‌اندازند، نذری می‌دهند و عصر همان روز نماز باران برگزار می‌شود. این مراسم ترکیبی از شکرگزاری و امید به بارش‌های بهاری است و هنوز هم در شهر و روستاهای قزوین با حال‌وهوایی خاص برگزار می‌شود.

آداب و رسوم ازدواج در قزوین

رسوم ازدواج قزوین با آیین خاصی همراه است که جذاب و شنیدنی هستند. در قسمت زیر از این رسوم مردم قزوین برای ازدواج گفته‌ایم.

• دختربینی: در این مراسم، خانواده داماد به خانه عروس می‌روند و تنها با آب از آن‌ها پذیرایی می‌شود.
• مراسم دست‌گیران: این مراسم درواقع همان مراسم نامزدی است که به شکل زنانه برگزار می‌شود.
• تعارف شیرینی «مهر گیاه» به جای عسل در سفره عقد
• آستانه‌بوسان: رفتن داماد به خانه عروس و قربانی‌کردن گوسفند برای داماد
• پاتختی و چای‌خوران

آداب و رسوم شب یلدا در قزوین

شب یلدا در قزوین شبی است که خانواده‌ها دور هم می‌نشینند، «شب‌چره» (تنقلات) می‌خورند، نقل سنتی قزوین روی سفره می‌گذارند و بزرگ‌ترها قصه‌های قدیمی می‌گویند. فال حافظ، خوردن هندوانه و انار و نقل‌ونبات از آداب و رسوم قزوین در شب یلدا هستند.

آیین‌های محرم و عزاداری قزوین 

ماه محرم در قزوین حال‌وهوای متفاوتی دارد و شامل آیین‌هایی مثل طوق‌گردانی با قدمتی طولانی، چهل‌منبر در محله‌های قدیمی و طشت‌گذاری در تکایا می‌شوند. در آیین طشت‌گذاری، طشت‌های آب به یاد تشنگی یاران امام حسین در میان عزاداران گردانده می‌شود. در بعضی از محله‌های قزوین نیز آیین چهل‌منبر با روشن کردن ۴۰ شمع برگزار می‌‌شود و گاهی مردم نیز نذری می‌دهند. در طوق‌گردانی، گروهی از عزاداران یک طوق بزرگ را که نماد علم یا پرچم حسینی است، بر دوش می‌گیرند و با حرکت در خیابان‌ها و کوچه‌ها، نوحه و سینه‌زنی می‌کنند. این آیین نشان‌دهنده احترام و ارادت مردم به امام حسین است.

جشنواره بازی‌های بومی و محلی عشایر قزوین

در مناطق عشایری استان قزوین، جشنواره‌‌های محلی به صورت سالانه برگزار می‌شود که بخش‌های مختلف آن را در لیست زیر آورده‌ایم:

• انجام بازی‌های سنتی و مسابقات بومی
• اجرای نمایش‌های محلی
• پخت و فروش غذاهای محلی
• فروش صنایع‌دستی

آداب و رسوم مردم قزوین در عید نوروز

با آمدن نوروز، گروه‌های موسیقی مختلف با لباس‌های محلی و زنگوله‌های نمادین در کوچه‌های قزوین راه می‌افتند، آوازهای نوروزی می‌خوانند و رسیدن بهار را نوید می‌دهند. مردم قزوین هم با شیرینی، سکه یا آجیل از آن‌ها پذیرایی می‌کنند. این بخش از آداب و رسوم قزوین در عید نوروز، هنوز هم در بعضی از روستاها و محله‌های قدیمی دیده می‌شود و حال‌وهوای نوروز را دوچندان می‌کند.

تیرماه سیزده

تیرماه سیزده، آیینی سنتی در روستاها و بعضی از مناطق قزوین مانند الموت است که قدمت آن به دوران قبل از اسلام می‌رسد. این رسم در قزوین به شکل جالبی برگزار می‌شود و این‌گونه است که مردم بعد از آب‌پاشی، از فردی درستکار دعوت می‌کنند که مهمان خانه‌‌شان باشند چون معتقدند این فرد به خانه آن‌ها برکت می‌آورد.

جشن انگور و انار

وقت برداشت انار و انگور که در قزوین فرا می‌رسد، مردم قزوین لباس محلی می‌پوشند و با اجرای موسیقی سنتی، جشن شکرانه این محصولات را به جا می‌آورند.

آیین «زیارت از راه دور» پیامبر

یکی از آداب رسوم شهر قزوین، برگزاری مراسم «زیارت از راه دور» است. مردم قزوین در بعضی از مناسبت‌های مذهبی به امامزادگان و مساجد می‌روند، زیارت‌نامه پیامبر اکرم را دسته‌جمعی می‌خوانند و پس از آن نوحه‌خوانی انجام می‌شود. این آیین یادآور احترام مردم قزوین به پیامبر و اهل‌بیت است و در بسیاری از مناطق استان هنوز برگزار می‌شود.

آیین «کومه»

آیین سنتی «کومه» در شهرستان آوج استان قزوین، در دهه اول محرم برگزار می‌شود. این سنت قزوین از سحر عاشورا شروع می‌شود، مردم لباس عزا می‌پوشند، دسته‌های سوگواری تشکیل می‌دهند، اشعار ترکی محلی می‌خوانند و نذری می‌دهند. فضای عاطفی و جمعی این مراسم، آن را به یکی از مهم‌ترین آیین‌های مذهبی آوج تبدیل کرده است.

مراسم عزاداری عاشورا در کوچه‌های قدیمی قزوین

در بعضی از محله‌های قدیمی قزوین، هم‌چنان رسم است که در روز عاشورا، دسته‌های عزاداری از کوچه‌ها عبور می‌کنند، مردم نذری می‌دهند و پرچم‌های عزای حسینی برافراشته می‌شود. این شکل از آداب و رسوم استان قزوین که بیشتر رنگ‌وبوی محلی دارد، یادگار دوران قدیم هستند و فضای شهر را در روز عاشورا متفاوت می‌کند.

صحبت پایانی

آیین‌ های محلی قزوین نمادی از باورهای مردم این منطقه هستند و هر کدام از پنجاه‌به‌در و نوروزخوانی تا آیین‌های محرم و مراسم مذهبی، بخشی از زندگی اجتماعی مردم را نشان می‌دهند. بسیاری از این آیین‌ها هنوز هم در قزوین برگزار می‌شوند و نه‌تنها هویت فرهنگی قزوین را حفظ کرده‌اند، بلکه به یکی از جذابیت‌های گردشگری این منطقه تبدیل شده‌اند. اگر از سایر رسوم قزوینی ها، مطلبی یا نکته‌ای را می‌دانید، در قسمت نظرات برای ما بنویسید.

سوالات متداول