خانه‌ های تاریخی تبریز؛ اطلاعات کامل بازدید و آدرس

تبریز جزو بهترین شهرهای ایران برای دیدن معماری دوران قاجار و پهلوی است. قسمت‌های قدیمی شهر تبریز هنوز خانه‌هایی هستند که هر کدام بخشی از تاریخ سیاسی، فرهنگی و هنری آن هستند. بعضی از بناها و خانه‌های تاریخی تبریز به موزه تبدیل شده‌اند و برخی هم تحت اختیار دانشگاه‌ها، نهادهای فرهنگی یا مجموعه‌های خصوصی در آمده‌اند. اگر به دنبال خانه قدیمی تبریز برای بازدید هستید و دلتان می‌خواهد با فرهنگ و هویت خانه های تاریخی تبریز آشنا شوید لیست این مقاله به شکل جامع برای شما گردآوری شده است.

در این مطلب از مجله گردشگری اقامت ۲۴ در کنار شما هستیم تا بخشی از جاهای دیدنی تبریز که مربوط به خانه‌های قدیمی هستند برویم. معمولا اطلاعات کامل و تاریخچه هر خانه در داخل آن به شکل تابلو یا عکس نوشته گذاشته شده اما تصمیم گرفتیم همه اطلاعاتی که قبل از بازدید نیاز دارید مثل ساعت بازدید خانه های تاریخی تبریز، آدرس و قیمت بلیط و لوکیشن روی نقشه هم در اختیارتان بگذاریم.

ضمنا بد نیست بدانید که تعداد خانه های تاریخی تبریز عدد ثابتی نیست چون هنوز برخی ثبت ملی نشده، برخی تغییر کاربری پیدا کرده‌اند و برخی هم امکان بازدید عمومی ندارند. به همین دلیل است که جمع کردن تمام خانه های تاریخی تبریز در یک فهرست مشخص امکان‌پذیر نیست و ما به معروف‌ترین و شناخته‌شده‌ترین و مواردی که ارزش حداقل یکبار دیدن را دارند پرداخته‌ایم.

خانه مشروطه

اولین مورد از لیست خانه های تاریخی تبریز، خانه مشروطه است که از نظر سیاسی و تاریخی ارزش بسیار بالایی دارد. عمارت قاجاری که متعلق به حاج مهدی کوزه‌کنانی بود و در دوره استبداد صغیر به محل گردهمایی مشروطه‌خواهان تبریز تبدیل شده بود. ستارخان، باقرخان و ثقه‌الاسلام تبریز و بعضی دیگر از فعالان جنبش مشروطه با این خانه در ارتباط بودند. پنجره ارسی، شیشه رنگی، ستون و تزئینات داخلی در کنار اسناد، تصاویر و اشیای مرتبط با جنبش مشروطه، بازدید از آن را به تجربه یک حس بی‌نظیر تبدیل کرده است.

آدرس: محدوده بازار تاریخی، خیابان مطهری یا راسته کوچه، روبروی مسجد جامع

ساعت کاری: همه روزه از ۹ صبح تا ۷ شب

قیمت بلیط: ۱۰ هزار تومان

لوکیشن خانه مشروطه تبریز روی نقشه

خانه پروین اعتصامی

خانه پروین اعتصامی برای کسانی که عاشق شعر و ادبیات پارسی هستند حس و حال دیگری دارد. حیاط این بنا بسیار وسیع، نمای آجری، حوض و فضاهای مسکونی قدیمی است که قسمتی از زندگی سالیان ابتدایی پروین اعتصامی رانشان می‌دهد. این خانه در محدوده تاریخی تبریز است که علاوه بر ارزش معماری زیاد، بخاطر اینکه محل زندگی یکی از مشهورترین شاعران زن معاصر ایران بوده شهرت خاصی دارد. در قسمت‌هایی از خانه هنوز آثار و نشانه‌های کار و فعالیت‌های فرهنگی پروین اعتصامی نگه داشته شده است.

آدرس: خیابان چای‌کنار، نرسیده به پل بهشتی، جنب مسجد میرآقا، کوچه پروین، پلاک ۶

ساعت کاری: همه روزه از ۹ صبح تا ۳ بعد از ظهر

قیمت بلیط: –

لوکیشن خانه پروین اعتصامی روی نقشه

خانه استاد شهریار

خانه استاد شهریار آخرین خانه محل زندگی سید محمد حسین شهریار بوده که امروزه به شکل خانه موزه فعالیت دارد. شهرداری تبریز بعد از فوت شهریار، خانه را خرید و وسایل شخصی او با همکاری خانواده‌اش در همین محل نگهداری شد. سه تار استاد، دشت‌نوشته‌ها، کتاب‌ها، هدایا، لباس‌ها و لوازم شخصی و عکس‌هایی که به یادگاری داشتند از مهم‌ترین چیزهایی است که در این خانه خواهید دید. فضای خانه نسبتا ساده است و به راحتی متوجه می‌شوید که استاد شهریار تحت چه شرایطی زندگی می‌کردند.

آدرس: خیابان ارتش جنوبی، نرسیده به چهارراه باغشمال، کوچه شهریار

ساعت کاری: ۸ صبح تا ۸ شب

قیمت بلیط: ۱۰ هزار تومان

لوکیشن خانه استاد شهریار روی نقشه

خانه لاله‌ای

خانه لاله‌ای برای کسانی مناسب است که بخواهند در کنار بازدید از یک خانه قدیمی به معماری و تاریخ مخاصر تبریز هم پی ببرند. بنای این خانه ۹۰۰ متر مربع است و موقع بازدید می‌توانید حیاط با حوض و باغچه، قاب‌بندی آجری، دو ایوان با ستون‌ها و سرستون‌های گچبری‌شده و تالار بزرگ طبقه ول را ببینید. این خانه امروزه با نام دفتر پژوهش‌های تاریخی یحیی ذکاء شناخته شده و آثاری مثل کتاب‌ها و یادگاری‌های مرتبط با ایشان هم نگهداری شده است. حتما به جزئیات نمای آجری و فضای آرام حیاط دقت کنید. اگر به دنبال عکاسی حرفه‌ای از محیط خانه های تاریخی تبریز هستید، حیاط خانه لاله ای تبریز را از دست ندهید.

آدرس: خیابان ارتش جنوبی، کوچه صدر

ساعت کاری: معمولا صبح تا عصر

قیمت بلیط: بخش دیدنی اداری شده و قابل بازدید نیست و عملا فقط حیاط را می‌توانید ببینید

لوکیشن خانه لاله ای تبریز روی نقشه

خانه بهنام

خانه بهنام که نام قدیمی آن خانه قدکی است از شاخص‌ترین بناهای مجموعه دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اسلامی تبریز است. بخش اصلی بنا به اواخر زندیه و اوایل قاجار مربوط است و تزئینات آن در دوره‌های بعدی تکمیل شده است. پنجره‌های ارسی، شیشه‌های رنگی، نقاشی‌های دیواری، ایوان و دو حیاط اندرونی و بیرونی از جذاب‌ترین قسمت‌های خانه هستند. چند خانه تاریخی دیگر هم در این مجموعه قرار گرفته‌اند که باعث شده بازدید از این محدوده برای علاقمندان به معماری ارزش بیشتری پیدا کند.

آدرس: خیابان مقصودیه، نرسیده به خیابان ارتش، دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اسلامی تبریز

ساعت کاری: ۸ صبح تا ۸ شب

قیمت بلیط: ۸۰۰۰ تومان

لوکیشن خانه بهنام تبریز روی نقشه

خانه امیر نظام گروسی (موزه قاجار)

خانه امیر نظام گروسی یا موزه قاجار در دوره ناصرالدین شاه ساخته شده که نمونه ارزشمندی از معماری قاجار است. ساختمان دو طبقه، حیاط بزرگ، باغچه‌ها، حوض‌ها، ستون‎های بلند، پنجره‌های مشبک، فضای باشکوهی درست کرده‌اند. بعد از بازسازی، بخش‌های مختلف آن نمایش آثار دوره قاجار است و تالارهایی هم برای سکه، چینی، آبگینه، اسلحه، بافته‌ها و سایر اشیای تاریخی ساختند. یکی از معروف‌ترین موزه های تبریز همین موزه قاجار است.

آدرس: محله ششگلان، خیابان ثقه‌الاسلام، پشت مقبره‌الشعرا، جنب بیمارستان کودکان

ساعت کاری: موقتا بسته شده است.

قیمت بلیط: موقتا بسته شده است.

لوکیشن خانه امیر نظام گروسی تبریز روی نقشه

خانه حریری

نقاشی‌های دیواری با جزئیات زیاد و زیبای خانه حریری باعث شده جزو متفاوت‌ترین خانه‌های قاجاری تبریز است. این خانه به خاندان حریری تعلق دارد و دیوارهای بخش‌هایی از آن با الهام از طبیعت، داستان‌های تاریخی و روایت‌های ادبی برای نقاشی الهام گرفته شده است. مهم‌ترین موضوع نقاشی دیواری خانه حریری، داستان یوسف و زلیخاست. این خانه دو ساختمان و حیاط دارد و تزئینات داخلی آن ارزش هنری ساختمان را بالا برده است. در طی سالیان اخیر، خانه حریری به موزه تبدیل شده است.

آدرس: خیابان تربیت، کوچه نور هاشمی، پلاک ۱۳۲

ساعت کاری: ۹ صبح تا ۶:۴۵ عصر

قیمت بلیط: ذکر نشده است.

لوکیشن خانه حریری تبریز روی نقشه

خانه صرافلار یا علوی (موزه سفال)

خانه صرافلار از خانه‌های قاجاری تبریز که بعد از خانواده صرافلار به خانواده علوی تعلق دارد و به هر دو اسم می‌شناسند. امروزه خانه صرافلار به عنوان موزه زنده سفال تبریز کاربرد دارد و بازدیدکنندگان علاوه بر بازدید از معماری خانه با هنر سفالگری آذربایجان هم آشنا می‌شوند. در این موزه امکان نمایش آثار سفالگران، برگزاری نمایشگاه‌های دوره‌ای، کلاس‌های آموزشی، نمایش مراحل ساخت سفال و فروش آثار هنری وجود دارد. گچبری‌های گیاهی، ایوان و حیاط مرکزی هم جزو جذابیت‌های معماری بناست.

آدرس: خیابان شمس تبریزی، ایستگاه گرو، کوچه صرافلار، پلاک ۱۰۰

ساعت کاری: ۹ صبح تا ۵ عصر

قیمت بلیط: رایگان

لوکیشن موزه سفال تبریز روی نقشه

خانه شربت اوغلی

خانه شربت اوغلی جزو بناهای تاریخی تبریز در محله سرخاب است که بنای اولیه آن در دوره قاجار ساخته شده و در دوره پهلوی قسمت‌هایی هم به آن اضافه شد. این خانه در ۳ طبقه ساخته شده و ترکیبی از حیاط (دو حیاط شمالی و جنوبی)، فضاهای مسکونی، دالان‌ها و اتاق‌های متعدد است که در بین خانه های قدیمی تبریز رایج بوده است. بعد از بازسازی، کاربری فرهنگی پیدا کرد و مدتی هم به عنوان فرهنگسرا و امروزه محل فعالیت‌های مرتبط با ایران‌شناسی مورد استفاده بود. بنابراین دلیل بازدید از خانه شربت اوغلی فقط معماری آن نیست بلکه کاربری فرهنگی آن هم هست. حیاط شمالی خانه با درب ورودی اصلی و حیاط جنوبی با عبور کردن از طبقه همکف قابل دسترسی است.

آدرس: درب سرخاب، کوچه ۸ متری فرهنگسرای تبریز

ساعت کاری: ۷:۳۰ صبح تا ۱۴:۳۰ ظهر

قیمت بلیط: –

لوکیشن خانه شربت اوغلی تبریز روی نقشه

خانه حیدرزاده

خانه حیدرزاده در محله تاریخی مقصودیه و پشت عمارت شهرداری است. ساخت بنا مربوط به دوره قاجار است و حیاط اندرونی و بیرونی، شاه‌نشین، پنجره‌های چوبی، زیرزمین و حوض‌خانه از بخش‌های اصلی این خانه هستند. کاربندی‌ها و آجرکاری حوض‌خانه جزو زیباترین بخش تزئینات این بنای تاریخی است. موقعیت خانه حیدرزاده به شکلی است که با چند دقیقه پیاده‌روی می‌توانید به میدان ساعت و چند بنای تاریخی دیگر هم برسید. در طی سالیان کاربری اداری هم پیدا کرده است.

آدرس: میدان ساعت، محله مقصودیه، پشت عمارت شهرداری، خانه حیدرزاده

ساعت کاری: ۹ صبح تا ۱۴:۳۰

قیمت بلیط: رایگان

لوکیشن خانه حیدرزاده روی نقشه

خانه علی مسیو

خانه علی مسیو نمایانگر انقلاب مشروطه است چون علی مسیو جزو چهره‌های تأثیرگذار جنبش مشروطه در آذربایجان بود و از طریق خانه خود فعالیت‌های مرتبط با جریان آزادی‌خواهی شامل جلسات هماهنگی و مشاوره را انجام می‌داد. ساختمان این خانه دو طبقه است، حیاط اندرونی و بیرونی، پنجره‌های ارسی، راه‌های ارتباطی و مخفی بنا از ویژگی‌های جالب آن به شمار می‌رود. امروزه این مکان به عنوان خانه موزه یا مرکز غیبی فعالیت دارد و اسناد، تصاویر و آثار مرتبط با دوره مشروطه برای بازدید گذاشته شده است.

آدرس: خیابان ارتش جنوبی، انتهای کوچه حاج رضا، بن‌بست کربلایی علی مسیو

ساعت کاری: ۸ صبح تا ۷ شب

قیمت بلیط: ۳۰۰۰ تومان

لوکیشن خانه علی مسیو روی نقشه

خانه تاریخی ستارخان

خانه تاریخی ستارخان در محله امیرخیز، از محله‌های مهم دوران مشروطه قرار دارد. بنای اصلی خانه در طی وقایع تاریخی آسیب دید و ساختمان فعلی فقط بخش‌هایی از دوره‌های بعدی را دارد. فضای خانه با نام و زندگی ستارخان، سردار ملی و یکی از رهبران مقاومت مشروطه‌خواهان تبریز گره خورده است. معماری آجری، حیاط، اتاق‌ها و آثاری که به خوبی دوران مشروطه را پیش چشمان شما به تصویر می‌کشند. محله امیرخیز بخشی از بافت تاریخی شهر است که به تنهایی برای بازدید کافیست.

آدرس: خیابان شمس تبریزی، کوی امیرخیز، کوچه ستارخان غربی (ستارخان ۲)، پلاک ۲۱

ساعت کاری: همه روزه بجز جمعه‌ها از ۱۰ صبح تا ۱۰ شب

قیمت بلیط: رایگان

لوکیشن خانه ستارخان روی نقشه

خانه امیرکبیر

خانه‌ای که در تبریز منسوب به امیرکبیر است در محدوده کوی فیروز و بوستان امیرکبیر قرار گرفته است. این بنا در دو طبقه و یک زیرزمین واقع شده و بخش‌هایی مثل اندرونی، بیرونی و فضاهای جانبی در ساختار آن دیده می‌شوند. این ساختمان بعد از شناسایی و بازسازی، در مجموعه فرهنگی قرار گرفته و مجسمه امیرکبیر هم در اطراف خانه نصب شده است. برخلاف برخی موزه های تاریخی تبریز، امکان بازدید عمومی از فضای داخلی خانه فراهم نیست و فقط می‌توانید محوطه و نمای بیرونی را ببینید.

آدرس: چهارراه لاله به سمت نصف‌راه، کوی فیروز، بوستان امیرکبیر

ساعت کاری: 9 صبح تا ۵ عصر

قیمت بلیط: –

لوکیشن خانه امیرکبیر تبریز روی نقشه

خانه گنجه‌ای زاده

خانه گنجه‌ای زاده در مجموعه تاریخی دانشکده معماری دانشگاه هنر اسلامی تبریز است که معماری آن ترکیبی از ویژگی‌های اواخر قاجار و دوره پهلوی است. نمای آجری، ایوان‌ها، راه‌پله‎های دو طرفه و زیرزمین از عناصر شاخص معماری این خانه تاریخی است. قرارگیری خانه بهنام و چند بنای تاریخی دیگر در همین محدوده باعث شده بازدید از این خانه برای دانشجویان معماری و گردشگران علاقمند به خانه‌های قدیمی جذاب باشد. با این وجود بخاطر استفاده دانشگاهی از این مجموعه دسترسی به همه قسمت‌های ساختمان نخواهید داشت و محدودیت دارد. اکثر اتاق‌های این خانه کلاس شده و بسته است بنابراین در فصل تابستان که کلاس برگزار نمی‌شود زمان بهتری برای بازدید خواهد بود.

آدرس: محله مقصودیه، نوبار، خیابان ارگ جدید بین نوبر و حیدرزاده، مجموعه دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اسلامی تبریز

ساعت کاری: ۸ صبح تا ۸ شب

قیمت بلیط: رایگان

لوکیشن خانه گنجه‌ای زاده روی نقشه

خانه ثقه الاسلام

خانه ثقه الاسلام هم از خانه های تاریخی تبریز مربوط به دوران مشروطه است. میرزا علی آقا ثقه الاسلام تبریزی از چهره‌های معروف آزادی‌خواهان آذربایجان بود که در طی اشغال تبریز به دست نیروهای روسی به دار آویخته شد. بنای او در خیابان چای‌کنار است و از نظر معماری ویژگی‌های قابل توجهی دارد. ساختمان سه طبقه است و قاب‌بندی آجری، راه‌پله‌ها، ایوان‌ها، ستون‌ها و کف‌های چوبی آن زبانزد هستند. ساختمان سه طبقه در آن زمان نسبت به خانه‌های سنتی دیگر باعث شده بود بسیار متمایز به نظر برسد.

آدرس: درب سرخاب، خیابان چاپارباشی

ساعت کاری: –

قیمت بلیط: –

لوکیشن خانه ثقه الاسلام روی نقشه

خانه بلورچیان

یکی دیگر از خانه های قدیمی تبریز، خانه بلورچیان در محله سرخاب است که بنای آن در اواخر دوره قاجار ساخته شده است. اولین چیزی که در نمای خانه توجه شما را به خود جلب خواهد کرد، سردر پرنقش‌ونگار و درب چوبی است. ساختمان اصلی در بخش شمالی مجموعه است. ایوان ستون‌دار، طنبی (اتاق وسیع و مجلل در ایوان بزرگ در جهت تثبیت موقعیت شاه‌نشین)، اتاق‌های جانبی، حیاط اندرونی، زیرزمین و حوض‌خانه جزو بخش‌های دیدنی این خانه تاریخی است. پنجره‌های ارسی و ترکیب فضاهای تابستانی و زمستانی هم دقیقا براساس الگوی ساخت خانه‌های قاجاری است. این بنا در فهرست آثار ملی کشور هم به ثبت رسیده است.

آدرس: خیابان ارتش جنوبی، کوچه شهید تخمه‌چیان (صدر سابق)، محدوده محله سرخاب

ساعت کاری: معمولا ۸ تا ۱۷

قیمت بلیط: –

لوکیشن خانه بلورچیان روی نقشه

چطور به تبریز سفر کنیم؟

برای سفر به تبریز روش‌های مختلفی دارید که بسته به شهر مبدأ، زمان سفر و بودجه بهترین گزینه را می‌توانید انتخاب کنید. سریع‌ترین روش خرید بلیط هواپیما تبریز است مخصوصا اگر فاصله زیادی تا تبریز داشته باشید. قطار هم برای کسانی که سفر زمینی برایشان راحت‌تر است و فاصله چندان زیادی ندارند گزینه مقرون‌به‌صرفه‌تری است. اتوبوس بین شهری هم از شهرهای اطراف تبریز گزینه ارزان‌تری است. سفر با خودرو شخصی هم برای گردش درون شهری و بازدید از جاذبه‌های اطراف شهر تبریز گزینه بهتری برای شماست. روش دیگری که ما به شما پیشنهاد می‌کنیم رزرو تور تبریز است که همزمان رزرو هتل و بلیط هواپیما طبق سلیقه و بودجه شما انجام می‌پذیرد.

در تبریز کجا اقامت کنیم؟

تنوع اقامتگاه در تبریز زیاد است و از هتل‌های لوکس تا اقتصادی، مهمان‌پذیر و اقامتگاه سنتی را می‌توانید انتخاب کنید. اگر هدف اصلی شما این است که از خانه های تاریخی تبریز دیدن کنید، در محدوده مرکز شهر، میدان ساعت، خیابان امام خمینی، بازار، مقصودیه و خیابان تربیت هتل رزرو کنید. موقع بررسی هتل های تبریز علاوه بر قیمت، امکان بررسی فاصله تا مراکز گردشگری مهم، مشاهده رضایت مسافرین قبلی و خدمات و امکانات هتل به راحتی وجود دارد.

جمع‌بندی مطالب

خانه های تاریخی تبریز فقط بناهایی که با دیوار آجری و پنجره قدیمی ساخته شده باشند نیست چرا که هر کدام نمایانگر هویت و تاریخ سیاسی، ادبی، هنری یا اجتماعی این شهر است. خانه مشروطه، خانه‌های ستارخان و علی مسیو مبارزات مشروطه را برای ما به تصویر می‌کشند، خانه شهریار و پروین اعتصامی ادبیات معاصر زیبای ما را نشان می‌دهند و بناهایی مثل خانه بهنام، خانه حریری و امیرنظام گروسی هم از لحاظ معماری ارزش بسیار بالایی دارند. برخی از خانه های قدیمی تبریز هم امروزه به خانه موزه تبدیل شده‌اند یا کاربرد اداری، فرهنگی یا دانشگاهی پیدا کرده‌اند. در این مقاله تلاش کردیم تمامی خانه‌های تاریخی و قدیمی معروف تبریز را با اطلاعات کامل معرفی کنیم.

سؤالات متداول